Prekatechumenat

“Prekatechumenat, czyli czas pierwszej ewangelizacji, ma na celu doprowadzenie do początkowej wiary i nawrócenia oraz do decyzji pójścia za Chrystusem.”

Wtajemniczenie chrześcijańskie. Wprowadzenie ogólne, nr 9

Prekatechumenat stanowi pierwszy, kluczowy etap na Twojej drodze wiary. To jeszcze nie moment systematycznego nauczania ani pełnego wejścia w chrześcijański styl życia. Raczej przestrzeń, w której Twoja wiara zaczyna się rodzić – czas, gdy stopniowo otwierasz się na Boga i rozpoznajesz Jego obecność. Można go opisać poprzez trzy zasadnicze etapy.

Budzenie się wiary

To okres, w którym Twoje serce zostaje po raz pierwszy głębiej poruszone. Zaczynasz dostrzegać, że Bóg nie jest odległą ideą, ale żywą Osobą, która działa. Wychodzisz wówczas z obojętności lub powierzchownej religijności i stawiasz sobie pytanie: czy Bóg naprawdę jest obecny w moim życiu?

Nie chodzi jeszcze o pełne zrozumienie wszystkich prawd wiary, tylko o gotowość na relację. Katechezy prowadzone w tym czasie wprowadzają Cię w podstawowe treści wiary. Pomagają nazwać to, co zaczynasz wewnętrznie przeczuwać, i nadają kierunek Twoim poszukiwaniom.

Istotną rolę odgrywa również świadectwo ludzi, których spotykasz. Zaczynasz rozpoznawać obecność Boga w codzienności – w wydarzeniach, relacjach, a także w swoich pytaniach i niepokojach. Pojawia się pierwsze pragnienie zmiany życia, tej przemiany, która stanowi fundament chrześcijaństwa.

Oczyszczanie intencji

W drugim etapie formacji zajmujesz się porządkowaniem swoich motywacji. Zadajesz sobie pytanie: dlaczego właściwie chcę iść za Chrystusem?

Katechezy pomagają odróżnić wiarę autentyczną od tej, która opiera się wyłącznie na emocjach, przyzwyczajeniach lub wpływie otoczenia. Dzięki nim stopniowo przechodzisz:

  • od zwykłej ciekawości do świadomego poszukiwania;
  • od kierowania się opinią innych do własnej decyzji;
  • od religii przyjmowanej z zewnątrz do wiary, która rodzi się od wewnątrz.

Gotowość do naśladowania Chrystusa

Prekatechumenat prowadzi Cię do chwili, w której świadomie chcesz wejść na drogę ucznia Chrystusa. Nie oznacza to jeszcze pełnej dojrzałości, ale wyraźną decyzję: chcę iść dalej.

Kulminacją tego etapu jest wyeksponowanie znaku krzyża Chrystusa oraz Ewangelii. Nie są one jedynie symbolami – wyrażają istotę drogi, na którą wchodzisz. Krzyż ukazuje Chrystusa posłusznego Ojcu aż do końca, a Ewangelia objawia Jego słowo jako drogę życia.

W tym kontekście publicznie wyrażasz wobec Kościoła swoją gotowość do naśladowania Chrystusa. Dzieje się to podczas obrzędu przyjęcia do katechumenatu. Oznacza to uznanie Bożego planu i zaufanie Jego mądrości, a także zgodę na konsekwencje tej decyzji – w tym na trud, zmaganie i wierność mimo przeciwności codziennego życia.

W ten sposób rozpoczyna się okres katechumenatu.

Obrzęd przyjęcia do katechumenatu

Obrzęd zaliczenia do grona katechumenów ludzi, którzy pragną zostać chrześcijanami, sprawuje się wówczas, gdy kandydaci po otrzymaniu pierwszych wiadomości o Bogu żywym posiadają zaczątek wiary w Chrystusa Zbawiciela. Obrzęd rozpoczyna się u drzwi kościoła. Gdy kapłan wraz z ministrantami zbliża się do zamkniętych drzwi, za którymi czekają kandydaci, wszyscy zgromadzeni, śpiewając pieśń, idą także w tym kierunku i otaczają to miejsce szerokim kołem. Drzwi otwierają się i wychodzą z nich – z ciemności do oświetlonego wnętrza świątyni – kandydaci, ich poręczyciele i katechiści.

Struktura obrzędu:

1. Dialog z kandydatami

Kapłan: Proszę, aby kandydaci przedstawili się naszej wspólnocie: Jak się nazywasz? Kandydat: N. Kapłan: O co prosisz Kościół Boży? Kandydat: O wiarę. Kapłan: Co ci daje wiara? Kandydat: Życie wieczne (Obrzędy, 75).

2. Pierwsze wyrażenie gotowości

Kapłan: Bóg oświeca każdego człowieka przychodzącego na świat i przez dzieło stworzenia prowadzi go do poznania spraw niewidzialnych, aby nauczył się wielbić swojego Stwórcę. Wy poszliście za Jego światłem i dlatego obecnie otwiera się przed wami droga Ewangelii, abyście zakładając fundamenty nowego życia, uznali żywego Boga, który rzeczywiście przemawia do ludzi. Postępując w światłości Chrystusa, zaufajcie Jego mądrości, a oddając Mu codziennie swoje życie, całym sercem w Niego wierzcie. Taka jest droga wiary, którą Chrystus prowadzi was w miłości, abyście osiągnęli życie wieczne. Pytam każdego z was: Czy jesteś gotowy wejść dzisiaj za przewodem Chrystusa na tę drogę?Kandydat: Jestem gotowy (Obrzędy, 76).

A wy, którzy jako poręczający przedstawiacie nam obecnie tych kandydatów, i wy wszyscy obecni tu bracia i siostry, czy jesteście gotowi pomagać im w znalezieniu i naśladowaniu Chrystusa?

Wszyscy: Jesteśmy gotowi (Obrzędy, 77).

3. Egzorcyzm

Kapłan: Najłaskawszy Ojcze, dziękujemy Ci za tych kandydatów, którzy Ciebie znaleźli. Ty w rozmaity sposób uprzedzałeś ich swoją łaską. Dzisiaj wobec nas odpowiedzieli na Twoje wezwanie. Dlatego chwalimy i błogosławimy Ciebie, Panie. Wszyscy: Chwalimy i błogosławimy Ciebie, Panie (Obrzędy, 82).

4. Naznaczenie krzyżem czoła i zmysłów

Kapłan: Drodzy kandydaci, podejdźcie razem z tymi, którzy za was poręczają, aby przyjąć znak przynależności do waszego nowego stanu. N., przyjmij krzyż na czole.

+ Sam Chrystus umacnia cię znakiem swojego zwycięstwa. Ucz się Go poznawać i naśladować (Obrzędy, 83). (Po kapłanie znak krzyża na czole katechumena robi katechista i poręczyciel. Następuje c.d. obrzędu.

+ Przyjmij znak krzyża na uszach, abyś usłyszał głos Pana. + Przyjmij znak krzyża na oczach, abyś ujrzał jasność Bożą. + Przyjmij znak krzyża na ustach, abyś odpowiedział na słowo Boże. + Przyjmij znak krzyża na piersiach, aby Chrystus przez wiarę mieszkał w twoim sercu. + Przyjmij znak krzyża na barkach, abyś udźwignął słodkie brzemię Chrystusa.

Kreślę znak krzyża nad wami wszystkimi: + w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego, abyście żyli na wieki wieków.

Wszyscy: Amen (Obrzędy, 85).

Następnie kapłan wręcza krzyż. Wypowiada następujące słowa: Przyjmijcie krzyż, znak miłości Chrystusa i Jego zwycięstwa nad grzechem, śmiercią i szatanem. Niech ukrzyżowany i zmartwychwstały Pan będzie waszą chlubą, drogą, prawdą i życiem.

Kandydaci: Amen (Obrzędy, 86). (Katechumen, przyjmując krzyż, z czcią go przyjmuje i całuje).

Następnie kapłan mówi:

Módlmy się. Wszechmogący Boże, Ty przez krzyż i zmartwychwstanie Twego Syna udzieliłeś życia swojemu ludowi; spraw, aby Twoi słudzy, których naznaczyliśmy krzyżem, naśladując Chrystusa, doświadczyli w życiu zbawczej mocy krzyża i dawali jej świadectwo swoim postępowaniem. Przez Chrystusa, Pana naszego. Wszyscy: Amen (Obrzędy, 87B).

Po tej modlitwie kapłan zaprasza katechumenów, by weszli do kościoła.

5. Wprowadzenie do kościoła

Kapłan: Wejdźcie teraz wszyscy do kościoła, aby razem z nami uczestniczyć w uczcie słowa Bożego (Obrzędy, 90).

6. Liturgia Słowa Bożego 

7. Wręczenie Ewangelii

Po homilii kapłan wręcza księgę: N, przyjmij Ewangelię Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, abyś Go lepiej poznał i wierniej naśladował (Obrzędy, 93).

8. Modlitwa powszechna za katechumenów

Kapłan wzywa wiernych do modlitwy: Radujmy się, że nasi bracia katechumeni przebyli już długą drogę i doznali Bożej dobroci, która ich doprowadziła do dzisiejszego dnia. Módlmy się za nich, aby zdołali szczęśliwie przebiec pozostałą część dalekiej jeszcze drogi aż do pełnego uczestnictwa w naszym życiu. Wołajmy do Boga: Wysłuchaj nas, Panie!

Błagajmy Ojca Niebieskiego, aby z każdym dniem coraz pełniej objawiał katechumenom Chrystusa, swojego Syna. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas, Panie. Błagajmy Boga, aby katechumeni wielkodusznie i ochoczym sercem poddawali się zrządzeniom woli Bożej. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas, Panie. Błagajmy Boga, aby na swojej drodze doznawali ciągle naszej szczerej i nieustannej pomocy. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas, Panie. Błagajmy Boga, aby w naszej wspólnocie znaleźli jedność serc i gorącą miłość. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas, Panie. Błagajmy Boga, aby katechumeni dobrze się przygotowali do sakramentów chrztu, bierzmowania i eucharystii. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas, Panie (Obrzędy, 94).

Módlmy się. Boże, Stwórco świata, pokornie Cię prosimy, abyś łaskawie wejrzał na naszych katechumenów. Niech zawsze będą pełni zapału, niech się radują nadzieją i wiernie Tobie służą. Doprowadź ich do sakramentu odrodzenia, aby wiodąc gorliwe życie razem z Twoimi wiernymi, dostąpili obiecanej przez Ciebie wiecznej nagrody. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen (Obrzędy, 95A).

9. Odesłanie katechumenów

Przed rozpoczęciem dalszej część Mszy świętej kapłan odsyła katechumenów, gdyż jeszcze nie mogą w pełni uczestniczyć w Eucharystii: Drodzy katechumeni, proszę, przejdźcie do tylnej części kościoła. Z dala, ale z głęboką tęsknotą i wielkim pragnieniem, czekajcie na dzień waszego spotkania. A teraz: Idźcie w pokoju a Pan niech pozostanie z wami.

Katechumeni: Bogu niech będą dzięki (i odchodzą do tylnej części kościoła).